Krótka historia plater warszawskich

Kiedy pojawiły się pierwsze platery?

Jak to się stało, że piękne fantazyjnie rzeźbione i dekorowane platery, o które tak ciężko dziś na rynku antykwarycznym zastąpiły srebra? Jest to wynikiem działań burżuazji, a wszystko zaczęło się w XIX wieku w Warszawie...

Był to okres, kiedy miasta szczególnie szybko się rozrastały, a mieszczanie coraz bardziej się bogacili. W Stolicy swoje pałace stawiali w tym czasie przedsiębiorcy tacy jak Jan Bloch, czy Leopold Kronenberg, którzy marzyli o arystokratycznym życiu lecz nie byli arystokratami z urodzenia. Interesowani się oni sztuką, piśmiennictwem oraz wytworną zastawą stołową, ponieważ ich życie obracało się wokół spotkań i obiadów. Nikt wtedy jeszcze nie słyszał o platerach. Coraz więcej osób marzyło o wytwornych zastawach stołowych, jednak niewielu mogło sobie na nie pozwolić. Dopiero tutaj pojawiają się platery.
Powróćmy jeszcze na chwilę do XVIII wieku. W tym czasie mieszczanie stosowali przede wszystkim naczynia cynowe. Srebrne zastawy przeznaczone były jedynie dla najznamienitszych gości. Miało to swoje zalety oraz wady - cynowe zastawy były wytrzymałe jednak szybko czarniały pod wpływem powietrza. Dopiero Anglicy w latach 70. XVIII wieku wynaleźli rozwiązanie - platery. Ich produkcja polegała na powlekaniu metalu cienką warstwą srebra. Dzięki temu platery wyglądały jak srebro, posiadały jego zalety, a przy tym były znacznie tańsze.

Jak platery trafiły do Warszawy?

W 1816 roku car Aleksander I wydał ukaz, dzięki któremu zagraniczni rzemieślnicy mogli łatwo osiedlać się w Polsce. Zostali nie tylko zwolnieni ze służby wojskowej, nie musieli również płacić podatków przez pierwsze sześć lat. Dzięki temu do Polski przybyli tacy specjaliści jak Jan B. Cerisy, który jako pierwszy założył wytwórnię platerów w 1822 roku. Niedługo później swoje manufaktury otworzył Jan A. Norblin oraz bracia Fragetowie, którzy w miarę rozwoju działalności otworzyli sklep aż w Istambule, gdzie platery kupował od nich nawet sułtan.

Jak nastał kres platerów?

Nowe zakłady produkujące platery otwierały się jeszcze pod koniec XIX wieku, kiedy to działać zaczęli Roman Plawkiewicz oraz Andrzej Schiffers. Wytwarzali oni platerowane zastawy stołowe, lampy oraz przedmioty liturgiczne.
Historia produkcji plater warszawskich kończy się z chwilą wybuchu wojny światowej. Przetrwała ją jedynie firma Frageta, która po połączeniu się z zakładem braci Henneberg stworzyła ostatnią Warszawską Fabrykę Platerów HEFRA.